شتا در بلدهء قم كه سرّة البين عراق و قرّة العين آفاق است ، نزول اجلال « 1 » فرمود ، و در ممالك عراق و آذربايجان و ديار بكر آثار فتنه بالكلّيه محو و منطمس شد و ملك و ملّت به عون الطاف خاقانى روى به استقامت آورد . كنعان جهان كه مثار احزان بود ، از آثار مآثر دولت يعقوب خانى ، مصر ثانى گشت . مستحقّان اطراف از اصناف متوجّه پايهء سرير سعادت مصير شدند . سادات مكرّم به وسيلهء قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى [ 42 / 23 ] قربت حضرت رسول را - صلّى اللّه عليه و سلّم - ذريعهء وصول مأمول ساختند و علماى معظّم از رتبت سنّى : « من اكرم عالما فقد اكرمنى » دم زده ، بضاعت علم و كمال را وسيلهء تحصيل مواد انعام و افضال گردانيدند . فصحاى بلاغت آثار دست توسّل به كلمهء جامعهء « انّ من البيان لسحرا » زده ، مستحقّ اعزاز و اكرام شدند و شعراى براعت شعار به حكم : « انّ من الشّعر لحكمة » ( 90 - پ ) نعمت عزيز از طريق وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً [ 2 / 269 ] يافتند . گوشه‌نشينان زواياى انقطاع كه بشارت « 2 » استحقاق ايشان كريمهء لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ [ 59 / 8 ] ناطق است ، از خزانهء جليل به پروانهء وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّهِ الَّذِي آتاكُمْ [ 24 / 33 ] به حظّ جزيل شتافتند . چون طبقات خواص به انعامات خاص اختصاص يافتند ، لطف كامل خواست كه انعام عامّ ، ساير عوام را نيز شامل گردد . لاجرم حكم همايون عزّ صدور يافت كه خراجيّات « 3 » ممالك كه از آثار ظلمهء ملوك سابق - خصوصا طايفهء قراقوينلو - حال مردمان را تباه گردانيده ، بيكبار تخفيف يابد . مستوفيان ديوان اعلى جمع آن را به قريب هفتاد هزار تومان بستند و بيكبار بخشيده شد . كجاست ابو منصور ثعالبى كه بدانستى كه آنچه در باب شمس المعالى قابوس گفته و درر مدايح در وصف آن قاموس « 4 » سفته ! فى الحقيقه بىگزاف مناسب حال اين پادشاه برگزيده اوصاف است .

--> ( 1 ) . PF : جلال . ( 2 ) . P : به شهادت ( 3 ) . F : خارجيات ؛ P : خارخسات . ( 4 ) . K : آل قابوس .